Een column door JGJC van Asperen – 24 september 2026,

Gisteren en vanmorgen sloeg ik de krant open en toen bleef mijn oog hangen op een grote koppen. Het Algemeen Dagblad meldde dat meer dan de helft van de 22 belangrijkste wapensystemen van Defensie deels niet inzetbaar zijn. Gevechtshelikopters, schepen, pantservoertuigen en andere cruciale systemen zouden kampen met achterstallig onderhoud, technische problemen of een tekort aan onderdelen. Ik las het bericht twee keer. Niet omdat ik het niet begreep, maar omdat ik me afvroeg: moet je dit dan op deze manier publiceren?

Dat is voor mij de kern van deze column. Niet de vraag óf Defensie problemen heeft. Geen enkele organisatie is perfect en burgers hebben recht op informatie. Maar de vraag is of een belangrijke krant zich altijd moet afvragen wat de gevolgen van een publicatie kunnen zijn. Persvrijheid is een groot goed in Nederland. Toch is vrijheid nooit hetzelfde geweest als vrijblijvendheid.

Ik schaam me soms dood over de manier waarop sommige journalisten met dit soort informatie omgaan. We leven in een tijd waarin bijna dagelijks wordt gesproken over oorlog, dreiging en onze veiligheid. Politici spreken over een veranderde wereldorde. NAVO-landen verhogen hun defensiebudgetten. Er wordt gesproken over paraatheid, weerbaarheid en afschrikking. Of we nu werkelijk in oorlog zijn of niet, de taal die we gebruiken ademt steeds vaker een sfeer van crisis. En juist dan verschijnt er een groot bericht waarin onze zwakke plekken breed worden uitgemeten.

In de telegraaf weer vanmorgen op 24 september. “Experts kraken Nederlands nieuwste defensieplannen: Hoe reageren we op Russische aanval? Dilemma’s moeten op tafel”. Het krantenartikel waar het om gaat, schetst de scherpe kritiek van militaire en strategische experts op de keuzes die Nederland maakt in de meest recente Defensienota. De kern van het advies van de experts is dat mooie beloftes over extra budgetten en de aanschaf van nieuw materieel het fundamentele probleem niet oplossen als de echte politieke en strategische keuzes worden omzeild.

Ik vraag me werkelijk af: wie heeft daar voordeel bij? De krant het AD en de Telegraaf wordt niet alleen in Nederland gelezen. Veel mensen denken dat een Nederlandse krant alleen door Nederlanders wordt gelezen. Dat is een misverstand. Buitenlandse inlichtingendiensten lezen onze media misschien wel aandachtiger dan wijzelf. Alles wat openbaar verschijnt, wordt verzameld, geanalyseerd en vergeleken met andere informatie. Dat is geen complottheorie, maar een bekend onderdeel van moderne informatievergaring.

Als een krant precies beschrijft welke systemen problemen hebben, hoeveel daarvan niet volledig inzetbaar zijn en waardoor dat komt, dan ontstaat een beeld van onze operationele kwetsbaarheid. Misschien staan die feiten ook ergens in een openbaar rapport. Dat maakt de vraag alleen maar belangrijker en moet je dan vervolgens dit groot op de voorpagina zetten? Een tegenstander hoeft dan zelf minder moeite te doen om onze problemen op te zoeken.

Bluffen is ook een verdedigingsmiddel. In de militaire wereld bestaat een oud principe en dat is afschrikking. Je probeert een tegenstander ervan te overtuigen dat een aanval meer kost dan hij oplevert. Dat betekent niet dat je liegt. Maar het betekent wel dat je niet vrijwillig je kaarten op tafel legt. Bij schaken vertel je ook niet welke zet je over drie beurten wilt doen. In oorlogstijd, of in een periode van verhoogde spanning, is onzekerheid soms een verdedigingsmiddel. Een potentiële tegenstander moet juist twijfelen. Is Nederland sterk? Hoe snel kunnen ze reageren? Wat weten wij eigenlijk niet? Die twijfel verhoogt de drempel voor agressie.

Wanneer wij zelf luid verkondigen dat de helft van onze belangrijkste systemen hapert, halen we iets weg van die afschrikking. Dan hoeft een ander minder te gissen. Misschien noem ik dat bluffen. Anderen noemen het strategische communicatie. Maar het uitgangspunt blijft hetzelfde en laat een mogelijke tegenstander nooit méér weten dan wat noodzakelijk is.

Persvrijheid verdient respect. Laat ik helder zijn. Ik ben niet tegen persvrijheid. Integendeel. Juist onafhankelijke journalistiek heeft Nederland sterk gemaakt. Journalisten moeten controleren hoe belastinggeld wordt besteed. Als Defensie miljarden extra krijgt, mag de samenleving weten of dat geld goed wordt gebruikt. Dat is de waakhondfunctie van de pers. Maar een goede waakhond blaft niet alleen. Hij kijkt ook wanneer zwijgen verstandiger is.

Persvrijheid betekent niet dat iedere beschikbare informatie automatisch op de voorpagina moet belanden. Journalisten maken iedere dag keuzes. Ze publiceren ook niet de identiteit van slachtoffers voordat familie is geïnformeerd. Ze laten soms details weg uit strafzaken om een onderzoek niet te schaden. Waarom zou nationale veiligheid nooit aanleiding mogen zijn voor dezelfde afweging?

Transparantie kent grenzen. We leven in een samenleving waarin transparantie bijna een heilig woord is geworden. Alles moet openbaar. Alles moet zichtbaar. Alles moet uitgelegd worden. Maar volledige openheid bestaat niet. Een bedrijf maakt zijn beveiligingscodes niet openbaar. Een bank publiceert haar kwetsbaarste systemen niet. Een ziekenhuis deelt geen informatie die patiënten in gevaar brengt. Waarom zouden militaire kwetsbaarheden dan zonder meer breed uitgemeten moeten worden?

Er bestaat een verschil tussen democratische controle en operationele details. Je kunt burgers informeren dat onderhoud achterloopt, dat investeringen nodig zijn en dat de gereedheid aandacht vraagt. Dat is wezenlijke informatie.

Maar het benoemen van specifieke zwakke plekken vraagt een andere afweging.

Oorlogstaal vraagt oorlogsnadenken. Wat mij opvalt, is dat we voortdurend grote woorden gebruiken. “We leven in oorlogstijd.” “Europa staat onder dreiging.” “We moeten ons voorbereiden.” Als dat werkelijk de boodschap is die politiek en media gezamenlijk uitdragen, dan hoort daar ook een andere mentaliteit bij. Je kunt niet aan de ene kant zeggen dat de dreiging groot is en aan de andere kant zonder terughoudendheid militaire tekortkomingen breed publiceren. Die twee boodschappen botsen. Of de dreiging is serieus, of ze is dat niet. Maar wees dan ook consequent in de manier waarop je communiceert.

Een les uit mijn generatie. Misschien kijk ik hier anders naar omdat ik uit een andere tijd kom. Ik ben opgegroeid in een Nederland zonder sociale media, zonder smartphones en zonder een nieuwscyclus van vierentwintig uur per dag. Nieuws had tijd nodig. Er werd gewogen voordat iets gedrukt werd. Ik denk vaak terug aan de bouwvergaderingen die ik bijwoonde en waar vijftien of meer mensen rond een tafel zaten in de bouwkeet. Er werd stevig gediscussieerd. Niet iedereen was het eens. Maar er gold één regel, er moet eerst geluisterd worden, dan praten. Niemand gooide halverwege een plan op tafel voordat het af was. Dat noemden we verantwoordelijkheid. Die houding mis ik soms in de journalistiek van vandaag. De snelheid lijkt belangrijker geworden dan de vraag en wat doet dan dit bericht met de samenleving?

Sensatie verkoopt. Een kop als “Meer dan de helft van de belangrijkste wapens niet inzetbaar” trekt aandacht. Dat begrijp ik ook wel. Kranten willen gelezen worden. Maar aandacht is niet hetzelfde als verantwoordelijkheid. Een genuanceerde kop had ook gekund. Bijvoorbeeld dat Defensie kampt met onderhoudsachterstanden en werkt aan herstel van de inzetbaarheid. Dat vertelt hetzelfde verhaal, zonder direct de indruk te wekken dat Nederland vrijwel weerloos is. Woorden doen ertoe.

Vertrouwen is ook veiligheid. Een samenleving verdedigt zich niet alleen met tanks en vliegtuigen. Ook vertrouwen is een vorm van veiligheid. Wanneer burgers voortdurend lezen dat alles tekortschiet, ontstaat moedeloosheid. Mensen krijgen het gevoel dat niets op orde is. Dat helpt niemand.

Tegelijkertijd moeten problemen natuurlijk niet worden verzwegen. Dat zou eveneens verkeerd zijn. Juist daarom is evenwicht zo belangrijk. Vertel wat er misgaat. Vertel ook wat eraan gedaan wordt. Vertel dat herstel tijd kost. Vertel dat commandanten per missie beoordelen welk materieel verantwoord inzetbaar zijn. Dat is een vollediger beeld dan alleen de zwakte benadrukken.

Journalisten hebben macht. Journalisten bepalen niet alleen welke feiten verschijnen, maar ook welke feiten groot worden gemaakt. Dat is invloed.

Met invloed komt verantwoordelijkheid. Ik verlang niet dat journalisten spreekbuis van de overheid worden. Dat zou onwenselijk zijn. Maar ik verlang wel dat zij zichzelf steeds één vraag stellen: Wie heeft belang bij deze manier van publiceren? Is het publiek beter geïnformeerd? Wordt de democratie sterker? Of geef je onbedoeld informatie prijs die in verkeerde handen terechtkomt? Dat is geen eenvoudige vraag. Maar het is wel de vraag die hoort bij professioneel vakmanschap.

Kritiek mag, naïviteit niet. Ik hoor soms zeggen dat alles openbaar moet zijn omdat de waarheid nooit verborgen mag worden. Dat klinkt mooi. Maar waarheid zonder context kan ook naïef zijn. In een geopolitieke wereld waarin landen elkaar voortdurend observeren, is informatie een strategisch middel geworden. Cyberaanvallen beginnen met informatie. Propaganda begint met informatie. Inlichtingendiensten verzamelen informatie uit duizenden openbare bronnen. Juist daarom is nadenken over openbaarmaking belangrijker dan ooit.

Mijn oproep. Ik schrijf deze column niet uit boosheid tegen kranten. Ik schrijf haar uit zorg over een ontwikkeling. We lijken vergeten dat woorden gevolgen hebben. Vrijheid van meningsuiting en persvrijheid zijn fundamenten van onze democratie. Daar moeten we zuinig op zijn. Maar vrijheid vraagt ook wijsheid. Niet alles wat gepubliceerd kan worden, hoeft op de meest opvallende manier gepubliceerd te worden.

Als we werkelijk geloven dat veiligheid en weerbaarheid belangrijk zijn, laten we dan ook zorgvuldig omgaan met informatie die onze kwetsbaarheid raakt.

Bluf is misschien geen mooi woord. Ik gebruik het bewust. Soms is onzekerheid richting een mogelijke tegenstander een onderdeel van verdediging. Niet omdat we iets willen verbergen voor onze eigen bevolking, maar omdat je een tegenstander niet uitnodigt om je zwakke plekken te bestuderen.

Ik blijf geloven in de kracht van goede journalistiek. Goede journalistiek informeert, controleert en stelt kritische vragen. Maar goede journalistiek denkt ook vooruit. Niet alleen: is dit waar? Maar ook: wat doet deze publicatie met de veiligheid, het vertrouwen en de samenleving? Dat is voor mij de journalistiek zoals het wel moet. En misschien is dat wel de belangrijkste les van vandaag: een krant schrijft niet alleen geschiedenis. Soms schrijft zij ook mee aan de toekomst. En juist daarom mogen we van journalisten verwachten dat zij niet alleen snel zijn, maar vooral verstandig.  JGJC 24-09-2026,

Luisteren is geen zwakte, maar de grootste kracht van een leider.

We moeten dagelijks luisteren en lezen hoe goed leiders wel zijn, hoe veel egoïstische gesprekken er worden gevoerd voor het eigen belang. Hoeveel waarde er over blijft als deze personen spreken over die ander. Er zijn momenten waarop ik met verwondering naar die wereld kijk en mij afvraag wanneer luisteren zijn waarde heeft verloren. Ik zie een samenleving waarin bijna iedereen te snel spreekt, te snel reageert, te snel ook oordeelt en zijn mening direct de wereld in stuurt via X, facebook of TRUTH Social.

Voorbeelden genoeg dagelijks in het nieuws. Het lijkt alsof stilte verdacht is geworden en alsof iemand die niet onmiddellijk reageert, niets te zeggen heeft. Toch geloof ik precies het tegenovergestelde. Juist in de stilte ontstaat ruimte voor inzicht, voor begrip en voor wijsheid. Dat is een overtuiging die ik al jarenlang met mij meedraag en die ik steeds opnieuw probeer uit te dragen in mijn woorden en in mijn verzonden brieven aan deze leiders overal in de wereld.

Toen ik het verhaal las over de premier van vandaag 29 augustus ’26 in de krant en die bewust niet deelneemt aan de dagelijkse stroom van berichten op sociale media, voelde ik onmiddellijk herkenning. Niet omdat ik haar persoonlijk ken, maar omdat haar manier van leidinggeven mij deed denken aan de visie die ik zelf al vele jaren deel. Een leider hoeft niet voortdurend aanwezig te zijn op televisie of op internet om invloed uit te oefenen. Soms is het krachtigste leiderschap juist het leiderschap dat eerst luistert voordat het spreekt.

Ik heb in de loop van de jaren vele brieven geschreven aan mensen die grote verantwoordelijkheid dragen. Ik schreef diverse brieven aan regeringsleiders, aan koningen, aan presidenten en zelfs aan de Heilige Vader in Rome, ook bij herhaling opnieuw aan diezelfde personen. Mijn bedoeling was nooit om bekendheid te krijgen of om aandacht voor mijn naam te vragen. Mijn verlangen was steeds hetzelfde: bijdragen aan oplossingen voor de problemen waarmee onze wereld worstelt. Ik wilde laten zien dat ook een gewone burger die midden in deze wereld staat ook ideeën kan hebben die het waard zijn om gehoord te worden.

Vaak schreef ik over vrede, over menselijke waardigheid, over gerechtigheid en over de noodzaak om mensen niet tegenover elkaar te plaatsen, maar met elkaar in gesprek te brengen. Ik geloof dat leiders niet alleen besluiten nemen voor vandaag, maar ook verantwoordelijkheid dragen voor de generaties die na ons komen. Daarom probeerde ik in mijn brieven altijd verder te kijken dan de actualiteit van het moment. Ik schreef vanuit de overtuiging dat een oplossing alleen duurzaam is wanneer zij gebaseerd is op begrip en niet op haast.

Toch moet ik eerlijk zeggen dat ik mij regelmatig afvroeg of mijn woorden ooit werkelijk aankwamen. Vaak meer dan soms bleef het stil. Er kwam geen antwoord, geen reactie en geen teken dat iemand mijn brief had gelezen. Dat kan een mens aan het twijfelen brengen. Je vraagt je af of jouw stem misschien te klein is, of jouw ideeën niet belangrijk genoeg zijn, of jouw inspanning ergens in een archiefkast verdwijnt zonder ooit iemand te bereiken.

Die teleurstelling heb ik gevoeld, maar zij heeft mij nooit volledig tegengehouden. Waarom niet? Omdat ik altijd ben blijven geloven dat waarheid en goede bedoelingen niet afhankelijk zijn van applaus. Een gedachte kan waardevol zijn, ook wanneer zij niet onmiddellijk wordt erkend. Misschien leest iemand een brief pas maanden later. Misschien brengt een idee pas jaren later iemand op een ander inzicht. Invloed laat zich niet altijd meten aan een antwoordbrief.

Ik zie luisteren als een vorm van respect. Iemand uit laten praten. Wanneer ik iemand werkelijk laat spreken en ik luister aandachtig, zeg ik eigenlijk: jouw ervaring doet ertoe, jouw zorgen doen ertoe en jouw woorden verdienen aandacht. Dat geldt voor gesprekken tussen twee mensen, maar zeker ook voor leiders die miljoenen mensen vertegenwoordigen. Wie alleen spreekt, leert weinig. Wie luistert, ontdekt vaak dat achter iedere mening een verhaal schuilgaat. Hoe vaak wordt er in de media en in reclame spots op de radio niet gezegd, wie luistert, weet meer?

In onze tijd lijkt snelheid belangrijker geworden dan zorgvuldigheid. Zodra er ergens iets gebeurt, verschijnen er honderden reacties. Politici voelen druk om onmiddellijk een standpunt in te nemen. Bang dat er een opmerking komt van de een of andere mediapersoonlijkheid. Journalisten vragen direct om commentaar. Sociale media belonen degene die als eerste reageert, niet degene die het beste heeft nagedacht. Dat vind ik een gevaarlijke ontwikkeling. Besluiten die onder druk van snelheid worden genomen, missen vaak de diepgang die nodig is voor goed bestuur.

Daarom kies ik bewust voor een andere houding. Wanneer ik een brief schrijf, neem ik de tijd om mijn gedachten te ordenen. Ik lees mijn tekst meerdere keren en verander. Ik laat mijn vrouw de brief beoordelen. Ik vraag mij af of mijn woorden verbinden of juist verdelen. Ik probeer niet iemand te beschuldigen, maar iemand uit te nodigen om anders te kijken. Dat kost tijd, maar juist die tijd geeft woorden meer gewicht. Mijn leeftijd van 83 heeft zorgen gekend maar ook veel geleerd. Ik probeer deze pijn en zorgen uit het verleden te delen op een manier die hout snijd. Niets meer en niets minder. Ik wil graag mijn ervaring delen met “jan en alleman”.

Ik geloof dat luisteren een actief werkwoord is. Het betekent niet dat je zwijgt omdat je niets weet. Het betekent dat je bereid bent ruimte te maken voor de ander voordat je jouw eigen conclusie trekt. Dat vraagt discipline. Het vraagt geduld. En misschien is geduld wel één van de meest onderschatte eigenschappen van een goede leider. Wanneer ik terugkijk op de geschiedenis, zie ik dat grote leiders vaak meer deden dan spreken. Zij observeerden, verzamelden informatie en luisterden naar verschillende stemmen voordat zij een beslissing namen. Natuurlijk maakten ook zij fouten, maar hun kracht lag vaak in hun vermogen om eerst te begrijpen en daarna te handelen. Dat is voor mij een belangrijk verschil met leiderschap dat vooral gericht is op zichtbaarheid zoals nu steeds op het tv scherm, smartphone of spreken in de studio voor de radio.

Ik denk vaak aan de vele mensen die geen podium hebben. Burgers, vrijwilligers, zorgverleners, leraren, ouderen en jongeren hebben allemaal ervaringen die waardevol is. Toch worden zij lang niet altijd gehoord. Daarom vind ik dat leiders juist naar deze stemmen moeten luisteren. Niet alleen naar adviseurs of partijgenoten, maar ook naar mensen die dagelijks de gevolgen van beleid ervaren. Misschien is dat wel de diepste reden waarom ik ben blijven schrijven. Mijn brieven zijn geen protest tegen personen, maar een pleidooi voor een andere manier van leidinggeven. Ik geloof dat luisteren geen teken van onzekerheid is, maar van innerlijke kracht. Alleen iemand die niet voortdurend zichzelf hoeft te bewijzen, durft werkelijk stil te zijn.

In een wereld waarin aandacht vaak wordt gewonnen door het hardste geluid, kies ik ervoor te geloven dat de zachtste stem soms het verst reikt. Niet omdat zij luid spreekt, maar omdat zij eerst heeft geluisterd. Dat is de overtuiging waarmee ik dit verhaal ben begonnen, en het fundament waarop ik mijn visie op leiderschap wil verder bouwen.

Fluisterend leiderschap is de stilte die meer bereikt dan machtige woorden.

Wanneer ik spreek over fluisterend leiderschap, bedoel ik geen zwak of aarzelend leiderschap. Integendeel. Ik bedoel een vorm van leidinggeven die niet wordt gedreven door de behoefte om voortdurend zichtbaar te zijn, maar door de verantwoordelijkheid om verstandige keuzes te maken. Ik geloof dat de grootste kracht van een leider niet ligt in de luidste stem, maar in het vermogen om op het juiste moment te spreken en op het juiste moment te zwijgen. Ik zie hoe de moderne politiek steeds meer is veranderd in een wereld van snelheid en beeldvorming. Een bericht op sociale media kan binnen enkele minuten de hele wereld overgaan. Politici reageren vaak onmiddellijk, nog voordat alle feiten bekend zijn. Het lijkt alsof elke gebeurtenis direct vraagt om een mening. Ik vraag mij regelmatig af of wij daarmee niet iets kostbaars verliezen, en dat is de tijd om na te denken.

Voor mij is nadenken een essentieel onderdeel van leiderschap. Wie de tijd neemt om verschillende kanten van een probleem te bekijken, voorkomt vaak overhaaste beslissingen. Luisteren vraagt rust. Rust vraagt geduld. En geduld is een eigenschap die in onze samenleving steeds schaarser lijkt te worden. Ik bewonder leiders die niet voortdurend op zoek zijn naar aandacht. Zij hoeven niet iedere dag hun aanwezigheid te bewijzen. Zij laten hun werk spreken. Dat vraagt zelfvertrouwen. Een leider die innerlijke rust bezit, hoeft niet voortdurend bevestigd te worden door applaus, likes of media-aandacht. Sociale media hebben zonder twijfel veel positieve kanten. Mensen kunnen sneller met elkaar communiceren, informatie delen en misstanden zichtbaar maken. Toch zie ik ook een schaduwzijde. Sociale media belonen vaak emotie boven nuance. Verontwaardiging verspreidt zich sneller dan wijsheid. Daardoor ontstaat een klimaat waarin mensen steeds sneller tegenover elkaar komen te staan.

Ik geloof dat een leider juist weerstand moet bieden aan die dynamiek. Niet iedere provocatie verdient een antwoord. Niet iedere beschuldiging vraagt om een publieke reactie. Soms is het verstandiger eerst te luisteren, informatie te verzamelen en daarna zorgvuldig te handelen. Dat is geen traagheid, maar verantwoordelijkheid. In mijn eigen brieven heb ik vaak geprobeerd precies dat uit te leggen. Ik schreef dat vrede niet ontstaat door steeds harder te spreken, maar door bereid te zijn elkaars zorgen serieus te nemen. Dat geldt voor internationale conflicten, maar ook voor maatschappelijke discussies binnen een land. Luisteren opent deuren die woorden alleen niet kunnen openen.

Vertrouwen ontstaat zelden voor de camera. Het ontstaat meestal in gesprekken waarin mensen zich veilig voelen om eerlijk te zijn. Wanneer een leider niet voortdurend bezig is met zijn publieke imago, ontstaat ruimte voor echte dialoog. Ik denk dat duurzame compromissen bijna altijd achter gesloten deuren beginnen, waar mensen zonder publiek durven twijfelen, vragen stellen en hun standpunten bijstellen. Daarom geloof ik dat stilte soms een strategisch instrument is. Stilte geeft ruimte aan de ander. Stilte voorkomt dat emoties onmiddellijk escaleren. Stilte maakt het mogelijk om beter te horen wat iemand werkelijk bedoelt, in plaats van alleen te reageren op woorden die hard klinken.

Een goede leider hoeft niet alle antwoorden te hebben. Dat is misschien wel één van de belangrijkste lessen die ik heb geleerd. Leiderschap betekent voor mij niet dat je overal deskundig in bent. Het betekent dat je weet wie deskundig is en dat je bereid bent naar die mensen te luisteren. Ik vind dat inhoud altijd belangrijker moet zijn dan ego. Een minister, president of premier kan onmogelijk specialist zijn op ieder terrein. Daarom moeten experts, wetenschappers, artsen, leraren, technici en mensen uit de praktijk een belangrijke plaats krijgen in het besluitvormingsproces. Een leider toont kracht wanneer hij ruimte maakt voor kennis.

Dat is ook iets dat ik steeds in mijn brieven heb benadrukt. Ik heb geschreven dat wijsheid vaak aanwezig is bij mensen die nauwelijks in de schijnwerpers staan. Vrijwilligers weten wat er leeft in buurten. Zorgmedewerkers zien dagelijks de gevolgen van beleid. Leraren kennen de zorgen van jongeren. Ondernemers ervaren de economische werkelijkheid. Hun stem verdient aandacht. Ik geloof dat luisteren ook betekent dat je jezelf niet centraal stelt. In onze tijd lijkt persoonlijk succes soms belangrijker dan het algemeen belang. Politieke discussies gaan regelmatig meer over personen dan over oplossingen. Dat vind ik een gemiste kans. De samenleving heeft behoefte aan leiders die zichzelf durven wegcijferen voor een groter doel.

Nederigheid is daarom geen zwakte. Voor mij is nederigheid een voorwaarde voor goed leiderschap. Alleen iemand die erkent dat hij niet alles weet, blijft leren. Alleen iemand die vragen durft te stellen, blijft groeien. En alleen iemand die luistert, ontdekt nieuwe inzichten. Soms hoor ik mensen zeggen dat luisteren tijd kost. Dat klopt. Maar conflicten, misverstanden en verkeerde besluiten kosten uiteindelijk veel meer tijd en geld. Een gesprek waarin werkelijk wordt geluisterd, kan problemen voorkomen die anders jarenlang blijven bestaan. Daarom zie ik luisteren als een investering in de toekomst.

Ik denk ook aan de diplomatie tussen landen. Wanneer wereldleiders elkaar alleen nog via persconferenties of sociale media aanspreken, wordt het moeilijk om vertrouwen op te bouwen. Diplomatie vraagt persoonlijke gesprekken, wederzijds respect en de bereidheid om achter standpunten de menselijke belangen te zien. Dat proces begint altijd met luisteren. In mijn eigen leven heb ik ervaren dat mensen zich openen wanneer zij merken dat je hen niet onmiddellijk veroordeelt. Dat geldt voor familie, vrienden, onbekenden en ook voor bestuurders. Wie zich gehoord voelt, is eerder bereid om ook zelf te luisteren. Zo ontstaat wederkerigheid.

Ik geloof dat onze samenleving behoefte heeft aan minder geschreeuw en meer gesprekken. Niet gesprekken om gelijk te krijgen, maar gesprekken om elkaar beter te begrijpen. Dat vraagt moed, want luisteren betekent soms dat je ontdekt dat de ander ook een deel van de waarheid bezit. Fluisterend leiderschap is voor mij daarom geen politieke strategie alleen. Het is een levenshouding. Het is kiezen voor aandacht boven haast, voor inhoud boven uiterlijk vertoon en voor verbinding boven verdeeldheid. In een tijd waarin iedereen spreekt, wil ik blijven geloven dat degene die het beste luistert uiteindelijk ook het meeste kan betekenen voor anderen.

Dat is de vorm van leiderschap die ik hoop terug te zien bij regeringsleiders, koningen, presidenten en bij iedereen die verantwoordelijkheid draagt. Niet omdat stilte alle problemen oplost, maar omdat echte verandering vaak begint met één eenvoudige daad: de bereidheid om eerst te luisteren.

Mijn brieven aan wereldleiders blijven spreken, ook wanneer het stil blijft.

Wanneer ik terugkijk op de afgelopen jaren, zie ik een lange reeks brieven die ik met zorg en overtuiging heb geschreven. Iedere brief had een bestemming, maar vooral een bedoeling. Ik schreef niet uit boosheid of uit behoefte aan erkenning. Ik schreef omdat ik geloofde dat woorden iets in beweging kunnen zetten. Mijn toetsenbord werd het middel waarmee ik mijn zorgen, mijn ideeën en mijn hoop en mijn dromen probeerde over te brengen aan mensen die verantwoordelijkheid dragen voor miljoenen anderen.

Sommigen zullen zich misschien afvragen waarom een gewone burger schrijft aan een koning, een president, een minister-president of aan de Paus. Mijn antwoord is eenvoudig. Ik geloof dat iedere burger niet alleen rechten heeft, maar ook een verantwoordelijkheid om mee te denken over de samenleving. Democratie leeft niet uitsluitend in verkiezingen. Democratie leeft ook in betrokkenheid, in dialoog en in de moed om ideeën te delen.

Mijn brieven gingen vaak over onderwerpen die groter zijn dan één land. Ik schreef over oorlog en vrede, over rechtvaardigheid, over armoede, over menselijke waardigheid en over de toekomst van Europa en de wereld. Ik probeerde steeds oplossingen aan te dragen, geen verwijten. Ik wilde niet wijzen naar fouten, maar bijdragen aan mogelijkheden. Dat verschil is voor mij belangrijk. Toch kwam er regelmatig geen antwoord. Soms ontving ik een standaardbevestiging dat mijn brief was ontvangen. Soms bleef het volledig stil. Dat kan pijn doen. Je vraagt je af of iemand werkelijk de moeite heeft genomen om de inhoud te lezen. Je vraagt je af of een goedbedoelde gedachte misschien verloren gaat tussen duizenden andere berichten die dagelijks binnenkomen.

Ik geef eerlijk toe dat die stilte mij soms ontmoedigde. Er waren momenten waarop ik dacht: heeft het eigenlijk wel zin om te blijven schrijven? Maakt één brief werkelijk verschil in een wereld waarin regeringen, diplomaten en adviseurs dagelijks stapels documenten verwerken? Moet ik mij zo druk maken? Dat zijn menselijke twijfels die ik niet wil verbergen. Maar telkens kwam ik tot dezelfde conclusie. Als ik stop met schrijven omdat ik geen antwoord krijg, dan laat ik de waarde van mijn overtuiging afhangen van de reactie van een ander. Dat wilde en wil ik niet. Mijn motivatie moest groter zijn dan erkenning. Ik schrijf omdat ik geloof dat een goed idee het verdient om uitgesproken te worden, ook wanneer de weg naar verandering lang is.

Soms zie ik later in de media een bestuurder of een leider woorden gebruiken die sterk lijken op gedachten die ik eerder zelf heb opgeschreven. Dan denk ik niet meteen dat mijn brief de oorzaak is geweest. Dat kan ik niet bewijzen en dat wil ik ook niet beweren. Maar het laat mij wel zien dat ideeën vaak op meerdere plaatsen tegelijk ontstaan. Mensen kunnen onafhankelijk van elkaar tot vergelijkbare inzichten komen. Dat besef heeft mij rust gegeven. Misschien ben ik niet de enige die gelooft in luisteren als fundament van leiderschap. Misschien zijn er overal mensen die dezelfde zorgen delen en dezelfde oplossingen zoeken. Dat maakt mijn stem niet minder waardevol, maar plaatst haar in een groter geheel van mensen die verlangen naar een betere samenleving.

Ik heb geleerd dat invloed niet altijd zichtbaar is. Een plant groeit onder de grond voordat zijn wortels sterk genoeg zijn om als plant zichtbaar boven de aarde uit te komen en sterk genoeg is om het gewicht te dragen. Zo kunnen ideeën ook werken. Ze hebben tijd nodig om te rijpen, om gelezen te worden en om ergens een plaats te vinden in het denken van anderen. Daarom ben ik blijven schrijven met respect. Ik heb geprobeerd mijn brieven waardig te houden, ook wanneer ik kritiek had. Respect opent meer deuren dan beschuldiging. Mensen luisteren eerder wanneer zij voelen dat zij serieus worden benaderd en niet worden aangevallen. Dat geldt voor leiders net zo goed als voor gewone burgers.

Voor mij is schrijven een vorm van dienstbaarheid geworden. Ik probeer iets terug te geven aan de samenleving waarin ik leef. Niet met macht of invloed, maar met woorden die uitnodigen tot nadenken. Ik geloof dat iedere burger iets kan bijdragen vanuit zijn eigen ervaring, zijn eigen geweten en zijn eigen verantwoordelijkheid. Ik denk vaak aan de betekenis van volharding. Veel belangrijke veranderingen in de geschiedenis kwamen niet tot stand door één brief, één gesprek of één besluit. Ze ontstonden doordat mensen bleven geloven in hun overtuiging, ook wanneer de eerste deur gesloten bleef. Dat vraagt geduld, maar ook vertrouwen.

Mijn geloof in luisteren is in al die jaren alleen maar sterker geworden. Juist omdat ik heb ervaren hoe gemakkelijk mensen langs elkaar heen praten. Ik zie families, buurten, politieke partijen en zelfs landen tegenover elkaar staan. Vaak ontbreekt niet de mogelijkheid om te spreken, maar de bereidheid om werkelijk te luisteren. Daarom probeer ik in mijn eigen leven het voorbeeld te geven dat ik ook van leiders verwacht. Ik wil eerst begrijpen voordat ik oordeel. Ik wil vragen stellen voordat ik conclusies trek. Dat lukt mij niet altijd perfect, want ook ik ben een mens. Maar het blijft een ideaal waarnaar ik wil leven.

Ik hoop dat leiders zich realiseren hoeveel waarde er schuilt in de stem van gewone mensen. Niet iedere brief bevat een oplossing, maar iedere brief bevat een mens die zich betrokken voelt. Alleen al daarom verdient zo’n brief aandacht. Luisteren naar burgers is geen gunst; het is onderdeel van goed bestuur. Soms stel ik mij voor dat een leider aan het einde van een drukke werkdag één brief leest die niet afkomstig is van een lobbyist, een partijgenoot of een adviseur, maar van een burger die vanuit zijn hart schrijft. Misschien brengt juist zo’n brief een nieuw perspectief. Misschien stelt hij een vraag die nog niet eerder is gesteld.

Ik blijf geloven dat woorden, zorgvuldig gekozen en met respect geschreven, een stille kracht bezitten. Niet omdat zij luid zijn, maar omdat zij voortkomen uit betrokkenheid. Dat is ook de reden waarom ik dit verhaal schrijf. Ik wil laten zien dat luisteren en spreken elkaar niet uitsluiten. Integendeel: wie goed heeft geluisterd, spreekt vaak met meer wijsheid. De stilte die ik soms als antwoord ontving, heeft mij uiteindelijk iets geleerd. Zij leerde mij dat volhouden belangrijker is dan onmiddellijke erkenning. Zij leerde mij dat overtuigingen sterker worden wanneer zij zijn gebaseerd op waarden en niet op populariteit. En zij leerde mij dat geloof, hoop en liefde blijft bestaan zolang mensen bereid zijn hun stem op een waardige manier te laten horen.

Daarom blijf ik schrijven. Niet omdat ik verwacht dat iedere brief de wereld verandert, maar omdat ik geloof dat iedere oprechte poging om vrede, rechtvaardigheid en menselijkheid dichterbij te brengen de moeite waard is. Dat is mijn verantwoordelijkheid als burger, als schrijver van deze brieven en als mens die blijft geloven in de kracht van luisteren.

Een oproep aan leiders is goed luisteren voordat u handelt.

Wanneer ik alles wat ik in de afgelopen jaren heb geschreven in brieven en over nagedacht heb nu bij elkaar breng, kom ik steeds terug bij één eenvoudige overtuiging: de wereld heeft niet in de eerste plaats behoefte aan méér woorden, maar aan betere gesprekken. We hebben leiders nodig die niet voortdurend proberen te bewijzen dat zij gelijk hebben, maar die bereid zijn te onderzoeken waar zij zelf misschien iets over het hoofd zien. Dat vraagt geen zwakte, maar karakter. Het vraagt de moed om even stil te zijn in een wereld die voortdurend om een reactie vraagt.

Aan regeringsleiders, koningen, presidenten en andere verantwoordelijke bestuurders zou ik daarom willen zeggen: luister naar uw bevolking voordat de problemen onoplosbaar worden. Luister niet alleen naar degenen die u bevestigen in wat u al denkt. Zoek juist de stemmen op die vragen stellen, die andere ervaringen hebben en die misschien ongemakkelijke waarheden vertellen. Een leider die uitsluitend hoort wat hij wil horen, bouwt uiteindelijk een wereld om zich heen waarin niemand hem nog werkelijk tegenspreekt. Dan wordt macht gevaarlijk, omdat zij haar eigen beperkingen niet meer ziet.

Ik zou leiders ook willen vragen om opnieuw tijd te maken voor gesprekken zonder camera’s. Niet ieder gesprek hoeft een persmoment te zijn. Niet iedere gedachte hoeft onmiddellijk openbaar te worden gemaakt. Er moeten plaatsen blijven waar mensen elkaar kunnen ontmoeten zonder de druk van publieke beeldvorming. Daar kunnen tegenstellingen worden onderzocht, misverstanden worden weggenomen en oplossingen worden gevonden die in het openbaar misschien nooit zouden ontstaan.

Ook in internationale verhoudingen is dit van groot belang. Wanneer landen tegenover elkaar komen te staan, wordt vaak gesproken over strategie, economische belangen, veiligheid en macht. Dat zijn belangrijke onderwerpen. Maar achter iedere geopolitieke beslissing bevinden zich mensen. Gezinnen, kinderen, ouderen en jongeren die uiteindelijk de gevolgen van politieke beslissingen dragen. Daarom mogen diplomatie en menselijke waardigheid nooit van elkaar worden losgemaakt. Ik geloof dat vrede begint op het moment waarop de ander niet langer uitsluitend als tegenstander wordt gezien. Dat betekent niet dat men naïef moet zijn. Er bestaan werkelijke conflicten, tegenstrijdige belangen en situaties waarin moeilijke beslissingen noodzakelijk zijn. Maar zelfs wanneer men het fundamenteel oneens is, blijft luisteren mogelijk. Je kunt luisteren zonder het eens te worden. Je kunt begrip tonen zonder je eigen waarden op te geven. Juist daarin ligt de kracht van volwassen leiderschap.

Mijn eigen brieven zijn vanuit die gedachte ontstaan. Ik heb geprobeerd mensen met grote verantwoordelijkheid te bereiken omdat ik geloof dat ook mijn perspectief ergens van betekenis kan zijn. Misschien is dat soms naïef geweest. Misschien zijn mijn voorstellen niet altijd uitvoerbaar. Misschien zijn sommige van mijn ideeën te idealistisch. Maar ik vind dat geen reden om te zwijgen. Een samenleving waarin alleen deskundigen, politici en machthebbers mogen nadenken over de toekomst, is uiteindelijk een arme samenleving.

Iedere burger heeft het recht om vragen te stellen. Iedere burger mag nadenken over oplossingen. En iedere burger mag proberen zijn ideeën onder de aandacht te brengen van degenen die beslissingen nemen. Of een idee vervolgens wordt overgenomen, is een andere kwestie. Maar de deur naar de dialoog moet open blijven. Daarom vind ik het jammer wanneer maatschappelijke betrokkenheid wordt beoordeeld op basis van bekendheid. Een onbekend persoon kan een waardevol idee hebben. Een beroemde persoon kan een verkeerde beslissing nemen. Kennis en wijsheid zijn niet automatisch verbonden aan een titel. Een kroon, presidentsambt of ministeriële functie maakt iemand verantwoordelijker, maar niet noodzakelijk wijzer. Wijsheid ontstaat door te luisteren, te leren en ervaringen van anderen serieus te nemen.

Misschien is dat uiteindelijk ook de reden waarom het verhaal in de krant over een premier die niet voortdurend tweet mij zo aanspreekt. Het laat zien dat politieke invloed niet uitsluitend wordt gemeten in zichtbaarheid. Een leider kan buiten de digitale schijnwerpers werken en toch grote invloed hebben. Misschien is dat zelfs noodzakelijk in een tijd waarin iedereen voortdurend aandacht opeist. Ik zou willen dat meer leiders die gedachte durven omarmen. Laat niet iedere gebeurtenis onmiddellijk een politieke reactie worden. Laat deskundigen spreken wanneer hun kennis nodig is. Laat burgers hun verhaal doen. Geef diplomaten de ruimte om te onderhandelen. Geef wetenschappers de ruimte om feiten te presenteren. En geef jezelf als leider vooral de tijd om te luisteren.

Want wie luistert, verzamelt informatie. Wie informatie verzamelt, kan beter beoordelen. Wie beter beoordeelt, kan betere besluiten nemen. En wie betere besluiten neemt, vergroot het vertrouwen van de mensen die hij of zij vertegenwoordigt. Zo eenvoudig kan de keten soms zijn. Maar luisteren heeft nog een andere betekenis. Het betekent dat een leider bereid is zich te laten raken door de werkelijkheid. Niet alles kan worden opgelost met cijfers, wetten of beleidsnota’s. Soms moet je luisteren naar het verhaal van één mens om te begrijpen wat een maatschappelijk probleem werkelijk betekent. Daarom blijf ik geloven in de menselijke maat. Achter statistieken bevinden zich mensen. Achter economische cijfers bevinden zich gezinnen. Achter migratiecijfers bevinden zich levensverhalen. Achter oorlogsslachtoffers bevinden zich namen, families en dromen. Wanneer leiders alleen nog naar cijfers kijken, dreigt de mens achter het cijfer te verdwijnen.

Ik hoop dat mijn eigen brieven op die manier mogen worden gezien: niet als het zoveelste bericht in een overvolle informatiestroom, maar als een poging van een betrokken burger om iets bij te dragen. Ik verwacht niet dat iedere leider mijn ideeën zal overnemen. Dat zou ook niet realistisch zijn. Wat ik wel hoop, is dat mijn woorden aanleiding kunnen zijn om na te denken. Misschien is dat de belangrijkste vorm van invloed die een schrijver kan hebben. Niet voorschrijven wat een ander moet denken, maar een vraag stellen die blijft hangen. Een gedachte meegeven die later opnieuw opkomt. Een ander perspectief openen. Soms is dat voldoende.

Ik heb geleerd op mijn leeftijd dat verandering zelden onmiddellijk zichtbaar zijn. Een idee kan vandaag worden genegeerd en morgen opnieuw worden ontdekt. Een voorstel kan aanvankelijk onrealistisch lijken en later onder andere omstandigheden ineens relevant worden. Daarom wil ik mijn waarde niet afmeten aan de snelheid waarmee anderen reageren. Mijn boodschap aan leiders is daarom niet ingewikkeld. Spreek wanneer spreken nodig is. Handel wanneer handelen noodzakelijk is. Maar luister altijd voordat u besluit. Luister naar experts, naar burgers, naar critici, naar jongeren, naar ouderen en vooral naar mensen die normaal gesproken niet gemakkelijk toegang krijgen tot de macht. En aan de leiders die gewend zijn aan het lawaai van de moderne politiek zou ik willen zeggen: wees niet bang voor stilte. Stilte betekent niet dat er niets gebeurt. Soms is stilte juist het moment waarop de belangrijkste beslissingen worden voorbereid. Soms ontstaat in een rustige kamer een oplossing die in honderd televisieprogramma’s niet gevonden wordt.

Ik geloof dat wij opnieuw moeten leren dat leiderschap niet hetzelfde is als voortdurend aanwezig zijn. Een leider hoeft niet iedere dag trending te zijn. Hij of zij hoeft niet op iedere tweet te reageren. Het belangrijkste is dat mensen uiteindelijk kunnen zeggen: deze leider heeft naar ons geluisterd. Dat is voor mij misschien wel de hoogste vorm van vertrouwen die een leider kan krijgen. Wanneer ik daarom terugkijk op mijn eigen brieven, zie ik niet alleen de brieven waarop geen antwoord kwam. Ik zie vooral een verzameling pogingen om een gesprek te beginnen. Ik zie een spoor van betrokkenheid. Ik zie een bewijs dat ik niet onverschillig wilde blijven tegenover de problemen van mijn tijd.

En misschien is dat uiteindelijk de verbinding tussen mijn eigen overtuiging en het leiderschap waarover dit verhaal gaat. Ik heb geschreven omdat ik geloofde dat mijn woorden gehoord konden worden. Deze premier in de krant van vandaag 29 augustus ’26 laat zien dat luisteren soms belangrijker is dan zelf gehoord worden. Die twee gedachten lijken op het eerste gezicht tegenover elkaar te staan, maar in werkelijkheid vullen ze elkaar aan. Want iemand moet spreken om een idee te kunnen delen. Maar iemand anders moet bereid zijn om te luisteren voordat dat idee betekenis kan krijgen. Daarom wil ik blijven geloven in de kracht van het gesprek. Ik wil blijven geloven dat regeringsleiders, koningen, presidenten en andere hoogwaardigheidsbekleders niet alleen omringd moeten zijn door mensen die hen vertellen wat zij graag horen, maar ook door mensen die nieuwe vragen durven stellen. En ik wil blijven geloven dat ook een gewone burger iets kan bijdragen aan een discussie die de toekomst van velen raakt.

Misschien zullen sommige van mijn brieven nooit antwoord krijgen. Misschien zal niet iedere gedachte die ik heb opgeschreven ooit worden overgenomen. Maar dat betekent niet dat het schrijven zinloos is geweest. Zolang ik vanuit oprechte overtuiging, respect en de wens om iets positiefs bij te dragen schrijf, heeft het voor mij betekenis. De wereld hoeft niet altijd harder te spreken. Misschien moeten wij juist opnieuw leren luisteren. Luisteren naar elkaar. Luisteren naar de feiten. Luisteren naar degenen die pijn hebben. Luisteren naar degenen die oplossingen zoeken.

Luisteren naar stemmen die niet vanzelf tot de machtigste kamers van de wereld doordringen. Daarom eindig ik dit verhaal niet met een antwoord, maar met een oproep. Aan iedere leider die dit leest: neem af en toe afstand van het lawaai. Leg de telefoon weg. Zet de camera uit. Laat de sociale media even wachten. Nodig mensen uit die anders denken dan u. Stel vragen waarop u het antwoord nog niet kent. En luister vervolgens werkelijk naar wat zij zeggen. Want misschien bevindt zich juist daar de oplossing waarnaar u al zo lang zoekt.

Ik blijf daarom schrijven. Niet om harder te spreken dan anderen. Niet om gelijk te krijgen. Niet om erkenning af te dwingen. Maar omdat ik geloof dat een oprechte gedachte het verdient om een weg naar de toekomst te zoeken. En misschien is dat wel de essentie van fluisterend leiderschap: niet de wereld overschreeuwen zoals de President van Amerika nu doet, maar haar helpen opnieuw naar elkaar te luisteren. Dat is de overtuiging die ik in mijn brieven heb proberen mee te geven. Dat is de overtuiging die ik vandaag nog steeds draag. En dat is de boodschap die ik, als burger en als mens van goede wil en hoop, wil blijven uitdragen.  JGJC 29-08-2026,

Voorwoord 18-07-2026: Waar is de positieve inslag van de Wereld gebleven en waarom zeggen we niet tegen Trump en Poetin jullie maken de Wereld en het gewone leven kapot. Schei uit met deze hiërarchie en ga golven en paardrijden op je eigen stukje land, maar laat de Wereld in alle rust de Wereld dienen, niet kapot maken. Ik zeg tegen de Wereld, roep deze twee mannen tot de orde en chroom niet om het woord te nemen. Doe niet achterbaks. Allemaal vooruit met de geit, niet lullen maar poetsen op z’n Rotterdams.

De Roep om het gewone leven en waarom de Wereld nu moet opstaan.

Ik zit voor het raam van mijn appartement en kijk uit naar de groene bomen van het Spoorpark aan de overkant van de straat en voor mijn raam een monotone drukke straat. De wolken hangen deze morgen laag, de zon laat het voor het eerst afweten. Over de daken de warmte van de afgelopen dagen. De warmte ligt er nog als een deken overheen en die de laatste restjes menselijkheid probeert te smoren. Vroeger was er de Sociëteit waar we samenkwamen om te praten, te lachen en plannen te smeden voor een betere wereld. Nu zie ik slechts passanten die gehaast langs komen lopen en hun blik op het schermpje van hun telefoon gericht houden, de oordopjes in het oor, en afgesloten van de realiteit. Alles voelt steriel, alsof de warmte uit de stenen wordt weggezogen door de kille logica van deze tijd en het moderne efficiënte leven.

Op mijn bureau liggen mijn oude ingebonden boeken waarin ik ooit mijn dromen en vlammende verhalen met passie schreef. De inkt is een klein beetje vervaagd, net als de herinnering aan de momenten waarin we geloofden dat we de loop van de geschiedenis konden beheren. Tegenwoordig schrijf ik alleen nog maar om de stilte te verdrijven die zich langzaam in mijn hoofd heeft vast gezet. Mijn gedachten dwalen af naar de beloftes van weleer, naar de vriendschappen en dierbare die ons hebben verlaten. Verhalen en gebeurtenissen die door de tand des tijds zijn verwaterd. Ik pak mijn pc erbij en begin met trillende vingers de eerste woorden op de lege Word pagina te schrijven.

Waar is die tijd gebleven van die uitgestoken hand, krijgen we keer op keer de vuist van Trump en het negatieve nieuws uit de krant? Toen we de leugens nog zagen, vochten we in de resterende dagen. Waar is de hoop op verandering, het geloof in deze nieuwe tijd van zo even? Alles verdween in de branding van het alledaagse leven. Waar zijn die stemmen gebleven die schreeuwden om recht en fatsoen? Hebben we alles verloren en is er niets meer aan te doen?

Zijn we nu bang geworden en wachten we af, of zijn we gewoonweg met z’n allen een beetje laf? Nu hebben we auto’s die automatisch rijden zonder chauffeur, te weinig huizen en te weinig voorkeur. Een tuin die besmet is met PFAS en STIKSTOF en een pc met AI? We zitten gezellig samen en doen met de trend mee en kopen goedkope producten van Xi. De vlam van weleer is allang verdwenen, de scherpe kantjes zijn van af. We geloven niet meer in wat we eerder beloofde en wandelen rustig in de aankomende tijd naar het einde van een dictatuur van Zonnekoning en zijn domme Tsaar.

Waar is de positieve inslag van de wereld gebleven? Het is een vraag die miljoenen mensen zich dagelijks stellen als ze het nieuws openen en lezen. We leven in een tijdperk waarin de stem van de gewone burger overstemd lijkt te worden door het tromgeroffel van geopolitieke machtsstrijd en het ego van wereldleiders. Terwijl de gemiddelde mens simpelweg verlangt naar vrede, stabiliteit, een eerlijk inkomen en een veilige toekomst voor zijn kinderen, wordt het wereldtoneel gedomineerd door een destructief schaakspel.

De focus ligt al te lang op conflict, dreiging en economische overheersing. Het lijkt wel alsof we collectief zijn vergeten hoe een positieve, constructieve wereld eruitziet. Waarom zeggen we niet met z’n allen, luid en duidelijk, tegen leiders zoals Donald Trump en Vladimir Poetin: “Jullie maken de wereld en het gewone leven kapot. Schei uit met deze domme hiërarchie!”

Het is tijd voor een fundamentele omslag. Een omslag waarin we de machtszoekers vriendelijk doch dringend verzoeken hun biezen te pakken, te gaan golven of paardrijden op hun eigen stukje privéterrein, en de wereld weer te laten ademen. De Wereld moet in alle rust de Wereld kunnen dienen, in plaats van te worden opgeofferd aan de ambities van een of meer van deze engerlingen.

Om te begrijpen hoe we hier zijn beland, moeten we kijken naar de structuur van de macht. We leven in een wereldwijde hiërarchie die paradoxaal genoeg gebouwd is op de ruggen van de werkende klasse, maar gestuurd wordt door een absolute minderheid. Figuren zoals Donald Trump, met zijn transactionele en polariserende politiek, en Vladimir Poetin, met zijn negentiende-eeuwse drang naar imperiale expansie en harde repressie, dat zijn de ultieme symbolen van deze hiërarchie.

Wanneer macht centraliseert rondom het ego van specifieke individuen, verschuift ook het doel van de politiek. Het gaat dan niet langer om het dienen van het algemeen belang, maar om het behouden van eigen status, het vergroten van hun invloedssfeer en het voeden van een historisch narratief van grootsheid. Politiek wordt bedreven alsof het een realityshow of een slagveld is. Burgers worden tegen elkaar uitgespeeld op basis van nationaliteit, afkomst of ideologie. Terwijl de planeet opwarmt, armoede in veel regio’s toeneemt en de mentale gezondheidscrisis wereldwijd toeslaat, verspillen deze leiders miljarden aan defensie, retoriek en economische oorlogsvoering.

De gewone man en vrouw betalen de rekening. Zij betalen de inflatie, zij sturen hun zonen en dochters naar het front, en zij leven in de constante stress van een onzekere toekomst. Deze hiërarchie dient de mensheid niet, zij gijzelt de mensheid. Wat bedoelen we eigenlijk met het “gewone leven“? Het gewone leven is het fundament van alles wat waarde heeft (CDA). Het is de bakker die om vier uur ’s ochtends opstaat om brood te bakken, de leraar die met engelengeduld een kind helpt te leren lezen, de verpleegkundige aan het bed van een zieke, en de buurman die helpt met het repareren van een schutting. Het gewone leven draait om verbinding, rust en eenvoud. Het is de dynamiek van de straat, de markt, het sportveld en de huiskamer.

Wanneer leiders de wereld in een permanente staat van crisis houden, wordt dit gewone leven kapotgemaakt. Angst neemt de plaats in van vertrouwen. Rust maakt plaats voor overlevingsdrang. De ironie is dat de wereld prima zonder deze hyper-ambitieuze leiders kan, maar absoluut niet zonder de mensen die het gewone leven draaiende houden.

Laat deze mannen lekker gaan golven of paardrijden op hun eigen privédomein. Het illustreert de totale ontkoppeling tussen hun belevingswereld en die van de rest van de mensheid. Trump op zijn uitgestrekte golfbanen in Florida en Poetin tijdens zijn zorgvuldig geregisseerde fotoshoots aan het front of te paard in de Siberische wildernis. Het contrast kan niet groter zijn. Terwijl zij genieten van hun immense rijkdom en privileges opgebouwd over de ruggen van diezelfde gewone man of vrouw, storten hun beslissingen miljoenen anderen in de ellende. Ik zou tegen hen willen zeggen, “als jullie zo graag de absolute controle willen hebben, doe dat dan binnen de hekken van je eigen landgoed. Speel daar je spelletjes, sla daar je golfballen, berijd je paarden, maar laat de rest van de planeet erbuiten en met rust.”

De wereld hoeft niet geregeerd te worden door angst en intimidatie. De wereld wil dienen. Dat betekent, natuurlijke hulpbronnen delen, klimaatverandering gezamenlijk aanpakken, cultuur en wetenschap vieren, en ervoor zorgen dat elk kind dat geboren wordt een eerlijke kans heeft op een gelukkig bestaan (CDA). Om dat te bereiken, moeten we de macht weghalen bij degenen die haar misbruiken. Waarom gebeurt er dan zo weinig? Waarom grijpt “de wereld” dan niet in? Het antwoord ligt in de systemische achterbaksheid en de diplomatieke angst die de internationale gemeenschap verlammen. Veel overheden en internationale organen, zoals de Verenigde Naties, kijken toe, wegen hun economische belangen af, of uiten slechts “diepe bezorgdheid” in plaats van daadwerkelijk op te staan. Men spreekt met dubbele tong, achter gesloten deuren en daar wordt gezinspeeld en winst gemaakt, terwijl er voor de camera’s schande van wordt gesproken. Dit opportunisme moet stoppen.

Het is tijd dat de internationale gemeenschap haar schroom van zich afwerpt. Het woord nemen is geen luxe, het is een plicht. We moeten stoppen met het normaliseren van destructief gedrag. Wanneer een leider de internationale rechtsorde schendt, de mensenrechten aan zijn laars lapt of de democratie ondermijnt, mag daar geen diplomatieke fluwelen handschoen meer voor worden gebruikt. De wereldwijde meerderheid moet deze minderheid tot de orde roepen. Dat betekent, economische en politieke isolatie. Geen privileges meer voor leiders die de wereldvrede bedreigen. Transparantie, het ontmaskeren van de achterbakse deals die machthebbers in het zadel houden. Een duidelijke grens is luid en duidelijk, het uitspreken nu, “de maat is vol”.

De EU en Europese Navo-landen als Groot-Brittannië en Noorwegen plus Canada versterken in rap tempo hun defensie. Juist veel van deze machten komen op voor mensenrechten. Heus, er is hoop. Maar in een gevaarlijke wereld is juist deze haast geboden. Overal, dus ook in Nederland, moeten politieke partijen van links tot rechts tot dit inzicht komen. Nog nooit sinds de Tweede Wereldoorlog was de urgentie voor een geopolitieke herschikking zo groot als nu.

Hoe krijgen we die positieve inslag weer terug? Niet door lijdzaam toe te zien of cynisch te worden. Het antwoord ligt in de oer-Hollandse, nuchtere mentaliteit. En allemaal in koor met het gezegde “vooruit met de geit“. ”Niet lullen maar poetsen”. Dit betekent schouders eronder, stoppen met klagen aan de zijlijn, en actief bouwen aan het alternatief. De positieve inslag van de wereld is niet verdwenen, hij is simpelweg ondergesneeuwd door de waan van de dag en de angstindustrie van de media. Die positiviteit zit in ons allemaal. Het is de energie die vrijkomt als we besluiten om samen te werken in plaats van te concurreren. De verandering begint van onderop. Als de burgers van de Wereld weigeren mee te gaan in het narratief van haat en verdeeldheid, verliest de hiërarchie haar fundament. Verbind lokaal, denk globaal en steun je lokale gemeenschap, praat met je buren, en sluit je af voor de continue stroom van destructieve retoriek.

Eis verantwoording. Gebruik je stem, je portemonnee en je platform om leiders en bedrijven te dwingen te kiezen voor mens en milieu, in plaats van macht en winst. Kies voor optimisme. Positiviteit is een rebelse daad in een wereld die gedomineerd wil worden door angst. Door te geloven in het goede en daarnaar te handelen, ondermijn je de macht van de cynici. De boodschap van deze tijd is kristalhelder. De wereld is niet het eigendom van Donald Trump, Vladimir Poetin, of welke oligarch of autocraat dan ook. De wereld is van de mensheid, van de natuur, en van de generaties die na ons komen. Is dat niet ook de basis van het CDA? Laat de machthebbers hun hobby’s uitoefenen op hun eigen privéterrein. Laat ze golven en paardrijden tot ze erbij neervallen, maar ontneem ze het stuur van onze gezamenlijke toekomst. Het gewone leven is te mooi, te waardevol en te kwetsbaar om kapot te laten maken door archaïsche hiërarchieën en destructieve ego’s.

Het is tijd voor openheid, voor daadkracht en voor een onvoorwaardelijke keuze voor de vrede. Geen achterbaks gedrag meer, geen angst om het woord te nemen. Het is tijd om de wereld weer te laten zijn wat het hoort te zijn, een plek van rust, bloei en menselijke waardigheid. Dus wereld, neem het woord, roep de machthebbers tot de orde en laat de positieve inslag weer regeren. Allemaal vooruit met de geit en niet lullen maar poetsen op z’n Rotterdams. Dat allemaal zeg ik, een 83-jarige met dit verhaal. JGJC 18-07-2026,

Ik heb al heel wat jaren in diverse brieven die ik schreef aan wereldleiders en ons eigen kabinet in Nederland verteld hoe ik het zie. Ik heb er steeds voor gepleit dat wij in Europa veel te zwak onze huid verkopen en nooit hebben gedreigd of om volledig overleg hebben gevraagd, niet geprobeerd hebben richting Poetin en of Trump om hun handelen te vergelden door onze betere kennis, economie en wetenschap. Nu Rusland zijn zwakke plekken weet te presenteren door verlies op het slagveld en economie, nu komen de Europese leiders in actie zoals dat de krant van vandaag schrijft. President Zelensky wordt later vandaag 7-6-2026 in Londen verwacht. Hij zal daar praten met de leiders van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland over de hulp aan Oekraïne.

The Telegraph hoorde van een Franse bron dat de landen meer zelfvertrouwen hebben, nu het militair en strategisch slecht gaat met Rusland.

President Poetin wees eerder deze week nog een voorstel af om Zelensky persoonlijk te ontmoeten. Volgens hem dient het alleen Oekraïne om nu af te spreken en een tijdelijk bestand af te kondigen. Zelensky sprak van een zwak antwoord, Poetin wil simpelweg de oorlog niet beëindigen.

Ik schrijf dit verhaal om te laten zien dat mijn brieven uit het verleden bewijzen dat het anders had gemoeten, had veel ergernis voorkomen.

Het is een fascinerende en tegelijkertijd wrange gewaarwording wanneer de geschiedenis van mijn brieven precies het gelijk bewijst van mijn standpunt dat ik al jaren in brieven aan het kabinet en wereldleiders verdedig. Mijn kerngedachte, dat Europa zijn huid veel te goedkoop verkoopt, zich te lankmoedig heeft opgesteld en te lang heeft nagelaten om harde, geloofwaardige taal te spreken richting mannen als Vladimir Poetin en Donald Trump. Daar raakt de absolute kern van de geopolitieke omslag die we vandaag, op 7 juni 2026, live zien gebeuren.

De actualiteit rondom de bijeenkomst in Londen, waar president Zelensky spreekt met de leiders van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland, legt exact de vinger op de zere plek. Pas nu de scheuren in het Russische militaire apparaat en slechte economie onmiskenbaar groot worden en Rusland zijn zwakte toont door aanhoudende verliezen, durven de Europese leiders plotseling met opgeheven hoofd en meer zelfvertrouwen te acteren.

Het Franse lek in The Telegraph spreekt boekdelen: het Europees zelfvertrouwen groeit pas nadat de agressor wankelt, in plaats van dat dit zelfvertrouwen de barrière was die de agressor in eerste instantie had moeten afschrikken.

Dit verhaal is een grondige, diepgravende analyse van hoe de geschiedenis en de huidige geopolitieke realiteit mijn argumenten onomstotelijk bewijzen. We zien nu het mechanisme van Europese lankmoedigheid en de psychologie van de “sterke mannen” in Moskou en Washington en waarom de huidige escalatie en diplomatieke dynamiek aantonen dat een assertiever Europa al decennia geleden de norm had moeten zijn. Wie heeft mede, ook samen met anderen de opzet van Amerika neergezet 250 jaar geleden en heeft de grondwet van Amerika niet de grondslag van het Plakkaat van Verlatinge (1581) uit Nederland.

Op een herdenkingsceremonie van D-day in Normandië heeft de Amerikaanse minister van Oorlog Pete Hegseth (opnieuw) uitgehaald naar zijn Europese bondgenoten. Volgens hem moeten de Europese landen zelf meer doen om in hun verdediging te voorzien. “In 1944 droeg elke partner zijn steentje bij met ijver, moed en zelfopoffering”, zei hij. Hij haalde ook opnieuw uit naar het Europese migratiebeleid. Hij blijkt overal verstand van te hebben, wat ik betwijfel, zeker is het dat hij brutaal genoeg is richting de voorgeschiedenis van zijn voorvaders en deze niet te kennen.

En waarom staat Hegseth even op hetzelfde moment in een donderspeech te verkondigen dat we weer verkeerde personen op de stranden van Europa verwelkomen? “Jammer genoeg zegt hij in zijn speech, worden vandaag weer opnieuw en op verschillende Europese stranden, door verschillende gevaarlijke ideologieën als vluchteling toegelaten zegt hij: zoals in Spanje, Italië, Griekenland en Bulgarije daar komen boten aan en komen mensen aan wal. Zullen de Europese hoofdsteden handelen tegen deze ‘invasie’ of is het al te laat?”

Ik zeg dan in deze brief terug tegen deze snotneus die weinig van de wereldgeschiedenis kent, uit welke nationaliteiten bestaat Amerika eigenlijk en door welke landen is Amerika geboren 250 jaar geleden. Waren het eerst niet de Indiaanse stammen die in het land toen woonde? Deze feiten en vele anderen zaken hadden we allang de wereld in moeten sturen omdat deze feiten zelfs in Amerika worden vergeten.

Om te begrijpen waarom Europa zijn huid zo slecht heeft verkocht, moeten we terug naar de filosofische fundamenten van de Europese Unie na de Koude Oorlog. Europa raakte bedwelmd door het concept van zachte macht. Het idee was simpel en naïef: door economische verwevenheid, handel en diplomatieke dialoog zouden we autoritaire staten kunnen temmen en democratiseren.

Dit model werkte zolang de rest van de wereld volgens dezelfde regels wilde spelen. Maar richting leiders zoals Vladimir Poetin bleek het een strategische blindvlek van historische proporties. Waar Europa dacht dat wederzijdse economische afhankelijkheid (zoals de gasleveranties via Nord Stream) een garantie voor vrede was, zag het Kremlin dit puur als een chantage-instrument.

Terwijl ik in mijn brieven pleitte voor het dreigen met overleg en eventueel ingrijpen en als het moet ook met vergelding, reageerde Den Haag en Brussel steevast te zeer en alleen met “de-escalatie” en “dialoog”. In die geopolitiek wordt non-interventie of een milde reactie door autocraten echter nooit gelezen als een nobel streven naar vrede; het wordt gelezen als pure zwakte.

• Toen Rusland in 2008 Georgië binnenviel, keek Europa weg.
• Toen in 2014 de Krim werd geannexeerd en vlucht MH17 werd neergehaald, bleven de Europese sancties pijnlijk symbolisch en beperkt, uit angst om de eigen economie te schaden.
• Toen Donald Trump de NAVO openlijk in twijfel trok en Europa schoffeerde, reageerden Europese leiders nerveus en sussend, in plaats van direct een vuist te maken en te tonen dat Europa ook zonder Amerikaanse grillen een economisch en militair blok van formaat kon vormen.

Europa verkocht zijn huid slecht omdat het weigerde in te zien dat de wereld buiten haar grenzen nog altijd geregeerd werd door het realisme: een doctrine waarin macht, afschrikking en de bereidheid om te escaleren de enige mogelijkheid zijn die er werkelijk toe doen.

Mijn argument dat Europa had moeten dreigen met veel hardere vergelding, sluit naadloos aan bij de politieke psychologie van zowel Vladimir Poetin als Donald Trump. Hoewel hun ideologieën verschillen, opereren zij vanuit eenzelfde transacties en machtsgericht wereldbeeld. Zij respecteren geen protocollen, morele superioriteit of internationale verdragen; zij respecteren uitsluitend kracht.

Poetin is opgegroeid in de achterbuurten van Leningrad en gevormd door de harde wetten van de KGB. Zijn politieke strategie is altijd die van de ‘pestkop’ geweest: hij duwt net zo lang tot hij weerstand ontmoet. Als de tegenstander stappen achteruit doet, neemt hij die ruimte in.

De weigering van Poetin, eerder deze week, om Zelensky persoonlijk te ontmoeten voor een tijdelijk bestand, legt zijn ware aard bloot. Poetin weet dat een bestand op dit moment, nu Rusland strategisch en militair zware klappen incasseert, alleen maar in het voordeel van Oekraïne zou werken om te hergroeperen. Zelensky heeft volkomen gelijk wanneer hij dit een “zwak antwoord” noemt en stelt dat Poetin de oorlog simpelweg niet wíl beëindigen zonder zijn eigen politieke doodvonnis te tekenen. Poetin acteert pas als hij geen kant meer op kan. Dat Europa nu pas, nu de Russische zwakte manifest is, assertiever durft te worden, bewijst dat Poetin de hele tijd profiteerde van een Europees gebrek aan durf.

Aan de andere kant van de oceaan zagen we met Donald Trump een vergelijkbare dynamiek toepaste. Trump zag Europa niet als een bondgenoot op basis van gedeelde waarden, maar als een economische concurrent die misbruik maakte van de Amerikaanse militaire paraplu. Omdat Europa destijds niet dreigde met economische of geopolitieke tegenmaatregelen, kon Trump ongestraft de fundamenten van de westerse alliantie ondermijnen. Europa liet zich de wet voorschrijven, in plaats van te pareren met de boodschap dat de Amerikaanse economie evenzeer afhankelijk is van de Europese interne markt als andersom.

De top in Londen van vandaag 7-6-2026 is het ultieme empirische bewijs van mijn gelijk. Laten we de situatie analyseren: president Zelensky reist af naar het Verenigd Koninkrijk om te spreken met Starmer, Macron en Scholz. Waarom nu? Waarom is de toon van de Franse diplomatieke bronnen in The Telegraph plotseling zo zelfverzekerd? Het antwoord is even pijnlijk als verhelderend: omdat het slecht gaat met Rusland.

Traditionele aanpak: Dreiging – Europese twijfel/pappen en nathouden, Autocraat escaleert.

Huidige realiteit: Russische zwakte/verliezen – Europees opportunisme, Hardere toon.

Dit legt een diep cynisme bloot in het Europese leiderschap. Geloofwaardige afschrikking betekent dat je tanden laat zien voordat de dief je huis binnenbreekt, of direct op het moment dat hij de deur intrapt. Europa heeft echter gewacht tot de dief zijn been breekt op de drempel (dankzij de ongekende moed en opoffering van de Oekraïense strijdkrachten) om pas dán met veel bombarie de knuppel op te pakken.

Het toegenomen zelfvertrouwen van Frankrijk, Duitsland en het VK is geen gevolg van een plotseling hervonden intrinsieke moed of strategische visie; het is het resultaat van het feit dat de risico’s van een harde opstelling zijn afgenomen omdat de Russische beer bloedt. Dit bewijst mijn stelling: als Europa deze assertiviteit en deze taal van vergelding in 2014, 2022 of zelfs aan het begin van de hernieuwde offensieven had getoond, had de geopolitieke kaart er heel anders uitgezien. Dan had Poetin wellicht nooit de misrekening gemaakt dat hij ongestraft een soeverein land kon binnenvallen.

Dat Europa zijn huid zo slecht heeft verkocht, heeft niet alleen geleid tot een slepende en bloedige oorlog op het Europese continent, maar heeft de Europese burger ook direct in de portemonnee geraakt en de geopolitieke positie van het blok verzwakt. Wat zijn de concrete gevolgen geweest van dit decennialange beleid van pappen en nathouden? Waar is Noord-Korea momenteel mee bezig en is dit de volgende rotonde die moet worden genomen in de wereldpolitiek? Waarom hoor je daar Trump nu niet over dat Noord-Korea kernwapens produceert?

Door de weigering om destijds hard op te treden en de energie-afhankelijkheid van Rusland direct af te bouwen na de annexatie van de Krim, gaven Europese leiders Poetin het perfecte economische wapen in handen. De energiecrisis die volgde op de invasie in 2022, de gierende inflatie en de verarming van grote delen van de Europese middenklasse zijn de directe prijs die betaald moet worden voor het feit dat Europa destijds zijn tanden niet durfde te laten zien.

Door niet direct robuust en proactief te dreigen met vergelding, heeft Europa toegestaan dat de nucleaire chantage van Poetin werkte. Keer op keer trok het Kremlin ‘rode lijnen’ (geen zware wapens, geen tanks, geen F-16’s, geen langeafstandsraketten), en keer op keer aarzelde Europa maandenlang alvorens overstag te gaan. Deze aarzeling heeft Rusland de tijd gegeven om loopgraven te graven, mijnenvelden aan te leggen en de oorlog te verlengen. Het gebrek aan Europees zelfvertrouwen heeft duizenden mensenlevens gekost.

Nu de Europese leiders op 07-06-2026 in Londen samenkomen en de Franse bronnen reppen over een “nieuw zelfvertrouwen”, staan we op een historisch kruispunt. De fouten uit het verleden kunnen niet ongedaan worden gemaakt, maar de woorden die ik in al mijn brieven aan diverse kabinetten in Den Haag en Brussel toen formuleerde, moeten leidend worden voor de doctrine van het Europese buitenland- en veiligheidsbeleid van de toekomst.

Europa moet inzien dat economische macht zonder militaire tanden waardeloos is in een multipolaire wereld. Dat betekent niet alleen dat de NAVO-norm van 2% structureel gehaald moet worden, maar dat er gebouwd moet worden aan een Europese defensie-identiteit die onafhankelijk van de politieke kleur van het Witte Huis kan opereren. Als Trump of een gelijkgestemde isolationist in de toekomst de VS leidt, mag Europa nooit meer in een staat van existentiële paniek raken.

In plaats van vooraf aan de vijand te vertellen wat we niet gaan doen (een fout die de Amerikaanse president Biden en diverse Europese leiders in 2022 herhaaldelijk maakten door direct uit te sluiten dat er westerse troepen naar Oekraïne zouden gaan), moet Europa de doctrine van strategische ambiguïteit omarmen.

De vijand mag nooit weten waar de grens ligt, en moet permanent in angst leven voor wat de Europese vergelding zal zijn. Als Rusland cyberaanvallen uitvoert op onze infrastructuur, moet de vergelding in het digitale of economische domein direct, asymmetrisch en pijnlijk zijn.

Europa bezit de grootste en meest kapitaalkrachtige interne markt ter wereld. Dit is een gigantisch machtsmiddel dat veel te weinig geopolitiek wordt ingezet. Landen die de internationale rechtsorde schenden of Europese belangen ondermijnen, moeten direct de toegang tot deze markt worden ontzegd. Niet via stroperige procedures en uitzonderingsclausules voor individuele lidstaten, maar als een vlijmscherp, direct inzetbaar economisch zwaard.

Het verhaal van de Europese buitenlandpolitiek van de afgelopen twintig jaar is een verhaal van gemiste kansen, naïviteit en het structureel onderschatten van de eigen kracht. Mijn brieven aan de wereldleiders en het kabinet waren geen uitingen van onrealistische havikenpolitiek; het waren nuchtere, realpolitieke analyses die inzagen dat je met een dictator niet poldert en dat je een transactionele president niet alleen paait met vriendelijke woorden.

De bijeenkomst in Londen van vandaag, 07 juni 2026, bewijst mijn stelling definitief. Het feit dat de Europese leiders pas nu de moed vinden om door te pakken en grotere strategische stappen te zetten omdat Rusland zijn zwakte toont, laat zien dat zij al die tijd zijn gegijzeld door hun eigen angst. Het bewijst dat de taal van de macht en de dreiging met vergelding de enige taal is die deze crisis had kunnen voorkomen of verkorten.

Europa verkoopt zijn huid eindelijk iets duurder, maar het heeft een verwoestende oorlog en de totale uitputting van de Russische krijgsmacht gekost om de leiders dat zelfvertrouwen te geven. Laat deze omslag een definitieve les zijn voor het kabinet en de Europese Unie: vrede en stabiliteit worden niet bewaard door te buigen in de hoop dat de storm overwaait, maar door als een onwrikbare muur te staan waar de storm op kapot slaat. Mijn argumenten staan, met de kennis van vandaag, steviger overeind dan ooit tevoren.

J.G.J.C. van Asperen Weert op: 07-06-2026, deze brief is ook gestuurd aan: Macron Frankrijk, Metz Duitsland en Starmer Engeland.

De regie van je eigen leven.

Laat anderen niet jouw leven leiden. Laat ze je niet vertellen hoe het moet en waarom je bepaalde keuzes zou moeten maken. Jij alleen bent de kapitein van jouw schip ’t Kraayen-nest, de regisseur van jouw levensfilm. De wereld is vol mensen met gesproken, uitgesproken en goedbedoelde richtlijnen. Ze zullen zeggen wat je moet doen, hoe je moet handelen en welke paden je moet bewandelen. Maar onthoud dit: je bent niet verplicht om naar hen te luisteren. Haal gewoon je schouders op, lach ze vriendelijke toe en keer je om.

Blijf trouw aan jezelf. Het leven is te kort om het leven volgens de verwachtingen van anderen. Geloof in jouw eigen oordeel, jouw unieke gevoel van goed en kwaad. Iedereen heeft een innerlijke stem, een kompas dat ons de juiste richting wijst. Luister naar dat kompas, want het weet wat goed voor je is. Laat je niet afleiden door de stemmen van buitenaf, hoe luid of overtuigend ze ook mogen klinken.

Neem de regie in eigen handen. Het leven is geen toneelstuk waarin anderen de rollen verdelen en jou vertellen wat je moet doen. Jij bent zowel de schrijver als de hoofdrolspeler in jouw verhaal. Laat niemand anders de pen vasthouden waarmee jouw levensverhaal wordt geschreven. Durf besluiten te nemen, zelfs als ze moeilijk of onzeker zijn. Want uiteindelijk is het jouw pad dat bewandeld moet worden, niet dat van een ander.

Vertrouw niet blindelings op al die mensen met hun goedbedoelde uitspraak. Vaak zijn die gebaseerd op hun eigen angsten, verlangens of overtuigingen. Ze projecteren hun eigen onzekerheden op jou, zonder te beseffen dat jouw situatie anders is. Adviezen kunnen nuttig zijn, maar alleen als ze resoneren met jouw hart. Neem de tijd om te luisteren, maar voel ook of het klopt met wat jij diep van binnen al weet.

Luister enkel naar je hart. Dat is je ware gids, de stem die nooit liegt. Je hart weet wat je nodig hebt, wat je gelukkig maakt en welke richting je moet inslaan. Het zal je misschien niet altijd de gemakkelijkste weg wijzen, maar wel de weg die je vervulling brengt. Laat je leiden door dat innerlijk weten, en je zult merken dat je sterker, gelukkiger en vrijer wordt.

De maatschappij is vaak geneigd ons in hokjes te plaatsen. Je moet succesvol zijn, je moet rijk worden, je moet voldoen aan het perfecte plaatje. Maar wat als jouw definitie van succes iets heel anders is? Wat als geluk jou niet schuilt in materiële rijkdom, maar in vrijheid, creativiteit of rust? Durf af te wijken van de norm en jouw eigen betekenis van geluk te vinden.

Wees niet bang om fouten te maken. Fouten maken hoort bij het leven. Het zijn geen mislukkingen, maar minder die je sterker maken. Elke fout brengt je dichter bij wie je echt bent en wat je wilt bereiken. Als je luistert naar je hart en trouw blijft aan jezelf, zul je zien dat zelfs de moeilijke momenten waardevoller zijn.

Omarm verandering. Het pad van het leven is zelden rechtlijnig. Er zijn bochten, hobbels en onverwachte afslagen. Soms lijkt het ook dat je verdwaald bent, maar juist in die momenten ontdek je nieuwe mogelijkheden. Laat je niet ontmoedigen door tegenslagen. Zie ze als kansen om te groeien, om jezelf opnieuw uit te vinden.

Vriendschappen en relaties kunnen je ondersteunen, maar ze mogen je nooit te ingewikkeld zijn. De mensen die echt van je houden, zullen je aanmoedigen om jezelf te zijn. Ze zullen je niet proberen te veranderen of hun wil op te leggen. Kies je gezelschap daarom zorgvuldig. Omring jezelf met mensen die je inspireren, die je inspireren om het beste uit jezelf te halen.

Tijd is een kostbaar goed. Besteed het aan dingen die er echt toe doen. Laat je niet meeslepen door de waan van de dag of de verwachtingen van anderen. Neem de tijd om stil te staan ​​bij wat je gelukkig maakt. Misschien is dat tijd besteden aan familie, misschien is het reizen, schrijven of herhaaldelijk genieten van een kop koffie in de ochtendzon. Wat het ook is, maak er ruimte voor.

Wees dankbaar voor wat je hebt. Het is gemakkelijk om te verlangen naar meer, naar beter, naar anders. Maar als je constant aangetrokken wordt naar iets wat buiten bereikt lijkt, vergeet je wat je al hebt. Dankbaarheid opent de deur naar meer vreugde. Het helpt je om te waarderen wat je nu al gelukkig maakt.

Jouw leven is uniek. Niemand anders kan het voor je leven. Niemand anders kan voelen wat jij voelt, dromen wat jij droomt of creëren wat jij voltooid. Laat dat een troost en een inspiratie zijn. Je hebt de vrijheid om jouw eigen pad te kiezen, om jouw eigen stempel op de wereld te drukken. Gebruik die vrijheid wijs en moedig.

Het leven is kort, maar krachtig. Maak er een meesterwerk van. Wees niet bang om groots te dromen, om risico’s te nemen, om voluit te leven. Laat anderen praten, laat ze besproken, laat ze hun eigen pad bewandelen. Jij weet wat goed voor jou is. Jij weet welke richting jij op wilt. Blijf trouw aan jezelf, en je zult zien dat het leven je beloont met een diep gevoel van vervulling en vreugde.

En tenslotte: vergeet nooit te lachen. Lach om de kleine dingen, om de mooie momenten, zelfs om de moeilijkheden. Een lach heeft de kracht om de zwaarste dagen te bewijzen. Het herinnert je erop dat je leeft, dat je groeit, dat je onderweg bent. Dus diep inademen, laat je zorgen los en stap vol vertrouwen de toekomst tegemoet.

*JGJCVA 05-01-2025* De regie van je eigen leven*