Een merkwaardige spagaat van het leven.

De wekker tikt zijn uren weg, die tellen verhalen. Ik word wakker, kijk naar mijn handen, handen die al decennia aan het werken waren, vrije tijd, bladzijde voor bladzijde van boeken omslaan en vingers door haren zijn gestreken, hebben dit allemaal bijgedragen en ik denk: van wie zijn deze dan?

Het is een merkwaardige spagaat waarin ik mij nu bevind. Aan de ene kant is het deze kale werkelijkheid, de onverbiddelijke optelsom van kalenderblaadjes. Drieëntachtig en een paar maanden rond de zon gedraaid. Een getal dat in archieven en op officiële formulieren met een zekere statistische vanzelfsprekendheid staat bijgeschreven. Maar vanbinnen? Vanbinnen is het stil gebleven op een heel specifieke manier, daar huist geen grijze eminentie met een wandelstok en een dekentje over de benen, daar woont nog altijd deze zelfde nieuwsgierige, soms wat ongeduldige ziel die ooit als jonge vent uit de startblokken schoot.

Ik kijk in de spiegel en ik zie de groeven van de tijd in mijn gezicht, de zilveren gloed van mijn haren op mijn hoofd, de lichte aarzeling in een knie bij het opstaan. Ik herken de buitenkant wel, maar ik geloof hem niet. Het voelt als een lening bij een bank waarvan ik de voorwaarden nooit heb gelezen.

De spiegel en de schaduw van het menselijk brein heeft een ingenieus zelfbeschermingsmechanisme of misschien wel een fundamentele blinde vlek. Het veroudert niet met zichzelf mee. De ik die ik op mijn vijfde jaar was, toen ik met open mond naar een mier keek, is in de kern dezelfde persoon gebleven. Ik staar nu uit het raam naar de herfstbladeren hier tegenover in het Spoorpark. Ik verander in lagen, niet in essentie. Ik bouw herinneringen op als verdiepingen van een huis, maar ik blijf zelf de bewoner op de begane grond.

Daarom is het zo ontluisterend om de krant open te slaan. De ochtendkrant is allang geen venster meer op de wereld alleen, het is een dagelijks condoleanceregister. Ik blader door de pagina’s en ik zie de overlijdensberichten, opgeteld zijn het rijen van namen van leeftijdgenoten die met bosjes zijn omvallen. Mensen die net als ik in dezelfde jaren leerden fietsen, dezelfde popmuziek uit een krakende radio hoorden komen, dezelfde historische verschuivingen meemaakten. En nu staan die leeftijdgenoten daar in kleine lettertjes, gevangen in een kader van zwarte randen.

Het is een harde confrontatie met de werkelijkheid. De wereld wordt compacter, de kring van bekenden dunt uit als een bos in de late herfst. Waar ik vroeger een feest kon bouwen met een volle kamer thuis, betrap ik mij er nu op dat ik op het kerkhof meer bekenden aantref dan daarbuiten. Dat is het wrange van een hoge leeftijd bereiken en ik word de laatste getuige van mijn eigen geschiedenis. Ik draag herinneringen mee van plekken die allang niet meer bestaan, van winkeltjes die plaatsmaakten voor parkeergarages, van mensen wier stemmen langzaam vervagen in mijn geheugen.

Het bedrog van de kalender en waarom voelt het dan zo ongeloofwaardig? Omdat leeftijd in wezen een abstract begrip is. Het is een wiskundige eenheid die door de maatschappij is bedacht om orde te scheppen in de chaos van het leven. Maar het leven zelf laat zich niet in schema’s vangen.

Als ik de straat opga en ik loop achter iemand die traag schuifelt achter een rollator, denk ik al snel, wat een oude man of vrouw loopt voor mij uit. Totdat ik besef dat die persoon misschien wel jonger kan zijn dan ikzelf, of dat ik er voor de buitenwereld er precies zo uitzie. Wij kijken naar de wereld vanuit ons eigen perspectief en in dat perspectief ben ik nooit oud. Ik ben hoogstens tijdelijk gehuld in een vermoeid omhulsel. Dat ongeloof, het hardnekkige gevoel dat ik ergens in de maling wordt genomen door de spiegel, is eigenlijk een teken van levenskracht. Het is de ziel die weigert te capituleren voor een cijfer. Het is het bewijs dat het vuur niet is gedoofd, hoe hard de wind buiten ook waait. Ik kan mij afvragen of mensen van mijn leeftijd datzelfde gevoel hebben. Het antwoord is te vinden in de stiltes achter de voordeuren. Velen zwijgen erover omdat ze bang zijn dat het niet hoort, dat ze moeten accepteren dat de herfst is ingezet. Maar die innerlijke jeugdigheid, dat stille protest tegen de vergankelijkheid, dat is universeel.

De krimpende wereld en mijn vergrote blik, valt niet te ontkennen dat de wereld kleiner wordt. Niet alleen door het verlies van dierbare, vrienden en tijdgenoten, maar ook door fysieke grenzen. De horizon trekt zich langzaam terug. Waar ik vroeger spontaan in de auto stapte om naar het buitenland te reizen, worden de reizen nu vele male kleiner. Het gaat nu van de stad naar het dorp, van het dorp naar de straat, van de straat naar de stoel bij het raam.

Die krimpende wereld heeft twee kanten. Aan de ene kant brengt het een zekere eenzaamheid met zich mee, een gevoel van isolatie in een samenleving die raast, digitaliseert en in hoog tempo doorgaat alsof er geen gisteren bestaat. De jongere generaties rennen bij mij voorbij in een bubbel van haast en digitale schermen, en ik sta op een rustig perron waar de treinen minder vaak stoppen.

Aan de andere kant biedt die kleinere wereld een ongekende helderheid. Wat er nog overblijft, krijgt intens veel meer waarde. Een goed gesprek met een kop koffie, de warmte van de zon op mijn gezicht in een stoel op mijn balkon. Het ritselen van de bladeren, de herinnering aan geliefde personen die er niet meer zijn maar in gedachten en figuren onze kamer vult, dat zijn mijn ankers geworden vandaag. De ballast is eraf. Ik hoef niets meer te bewijzen. De carrière is voltooid, de opvoeding is klaar, de meningen van anderen wegen minder dan een veertje. Ze doen maar.

Het geheim van het nu en als je drieëntachtig en een paar maanden bent en je herkent dat vervreemdende gevoel, dat je misschien naar een vreemde kijkt in de spiegel terwijl je vanbinnen nog springlevend bent, dan is dat geen teken van ontkenning of van dementie. Het is juist het toppunt van helderheid. Het laat zien dat je de vorm van het leven loskoppelt van de essentie ervan.

De krant mag dan schrijven over de statistieken, over onze generatie die dunner wordt, over de onverbiddelijke wetten van de biologie. Mijn binnenste lacht er stilletjes om. Want zolang ik kan verbazen, zolang ik kan verlangen naar morgen (al is het maar om te zien wat het weerbericht wordt of hoe dat boek dat ik lees afloopt), ben ik niet oud. Ik ben simpelweg onderweg geweest.

Het is een kunst om dat ongeloof te omarmen. Laat het geen bron van frustratie zijn dat ik mij niet voel naar mijn leeftijd, maar zie het als een geschenk. Het is de triomf van de geest over de materie. Ik ben drieëntachtig op de kalender en in de ogen van de wereld, maar in de stilte van mijn eigen hart ben ik simpelweg… mijzelf, met al mijn dromen nog open en bloot op tafel. JGJC 09-11-2026,