Als je in 2025 oud bent, wat dan?
Oud zijn in 2025, het is een leven tussen hoop en wanhoop. De wereld draait door in een razendsnel tempo, maar voor ons, 80 en 82 jaar oud, voelt het alsof wij stilstaan op een eiland in een stormachtige zee. We hebben onze gezondheid, en dat is iets waar we dankbaar voor zijn, maar de wereld om ons heen… ach, wat is die veranderd. Dagelijks voelen we de zwaarte van een maatschappij die niet meer de onze lijkt. Een wereld waarin technologie en conflicten alles overheersen, waar de natuur zich lijkt te wreken en waar het nieuws meer over pijn dan over hoop spreekt.
Toch willen wij, in de herfst van ons leven, de dagen niet laten doorkabbelen als een grijze rivier. Nee, wij willen dat iedere dag, hoe klein ook, een vonkje van vreugde of betekenis met zich meebrengt. Maar hoe doe je dat in een wereld die zo donker lijkt?
Het ontwaken van een nieuwe dag, in eenzelfde wereld. De ochtend begint zoals iedere andere, met de geur van een verse kop koffie, een zachtgekookt ei en daarbij vandaag het zachte getik van de regen en de sneeuw tegen het raam. De routine is ons houvast geworden. Terwijl Tonny langzaam haar bril opzet om de krant te lezen, besluit ik de televisie aan te zetten. Het nieuwe ochtendnieuws is er altijd, genadeloos en onontkoombaar. De woorden “oorlog”, “ramp” en “crisis” vliegen ons om de oren. Ik zie hoe haar schouders zakken bij het lezen van een artikel over overstromingen in Spanje en elders in de wereld. En Tonny zucht.
“Het is elke dag hetzelfde,” zegt ze zacht. “Alsof de wereld alleen maar slechter wordt.”
Ik weet niet goed wat ik zeggen moet. Want is dat niet ook hoe ik me voel? De rampen, de conflicten, de eindeloze stroom van meningen die elkaar bestrijden op televisie en internet. Het lijkt allemaal zo uitzichtloos. Maar dan pak ik haar hand en knijp er zachtjes in en geef een kus op haar wang.
“Laten we vandaag er iets moois maken,” zeg ik tegen haar. “Gewoon voor onszelf.” “Net doen of we gek zijn door dingen te doen die wij leuk vinden”.
Een wandeling? Wij besluiten een wandeling te maken door ons bosgebied Diesterbaan en IJzerenman ongeveer zo’n km of 8, hoewel de lucht grijs en dreigend is. De omgeving waarin we al meer dan zevenenvijftig jaar wonen, is nauwelijks nog te herkennen. De kleine, knusse winkeltjes in dorp en stad zijn verdwenen en vervangen door kille supermarkten en verschillende pakketmagazijnen. Onze oude bakker is ermee gestopt, de slager was te oud om verder te gaan en opvolgers ontbraken, de broodoven en het slagersmes gaan plaatsmaken voor een digitale winkel, een kapper uit Turkije of Marokko wordt er ingevuld op deze plek of met zaken die door ons niet meer worden begrepen of worden bediend.
“Denk je nog aan die tijd dat we hier iedere zaterdag een croissantje haalden?” vraagt mijn vrouw. Ik glimlachte. Natuurlijk herinner ik me dat. Het waren die kleine dingen die onze dagen toen een kleur gaven.
Onderweg komen we een groep jonge mensen tegen, allen diep verzonken in hun smartphones. Niemand kijkt op of begroet ons. Vroeger kende iedereen elkaar hier, maar nu? Het voelt alsof we figuranten zijn in een wereld die niet meer voor ons bedoeld is. Toch proberen we de schoonheid van de natuur te zien. Een vogel die vrolijk fluit hoog in een boom. Een kind dat lacht in een speeltuin. Het zijn de kleine momenten die nog warmte naar ons brengen.
Het nieuws vermijden, maar hoe? Eenmaal thuis voel ik de drang om de televisie weer aan te zetten, maar ik weet wat me te wachten staat, diezelfde stroom van ellende? Oorlogen die maar doorgaan, natuurgeweld dat steeds intenser lijkt te worden, en het politieke klimaat dat zo giftig is geworden dat zelfs de meest eenvoudige gesprekken eindigen in een strijd met elkaar. De Pastoor van de Dekenale stadskerk en kerkhof die geen vrijwilligers meer kan vinden voor het oude kerkhof en al mijmerend spreekt tot degene die het horen wil om dan maar de oude begraafplaats ook te begraven. Je wordt er niet vrolijk meer van.
“Misschien moeten we het nieuws gewoon helemaal uitzetten,” stel ik voor. Mijn vrouw kijkt op van haar krant.
“En dan?” vraagt ze. “Doen alsof de wereld niet bestaat? Dat voelt ook niet goed. We kunnen ons toch niet helemaal afsluiten hiervan?”
Ze heeft gelijk. Het is een evenwichtsoefening, betrokken blijven bij de wereld, maar niet overspoeld raken door deze ellende. We besluiten een compromis te maken. Geen avondnieuws meer. De tv wat later aanzetten en de eerste nieuwsuitzending te mijden? In plaats daarvan zetten we muziek op, oude platen die ons terugbrengen naar een tijd waarin alles simpeler leek. Sinatra, Piaf, een vleugje Brel, Dana Winner, James Last, de muziek van onze dansles. De muziek vult de kamer en voor even voelt het alsof de zorgen van de wereld buiten blijven.
Gesprekken in de schemering want ook ’s Avonds praten we. Niet over de problemen van de wereld, maar over onszelf, over wat ons echt bezighoudt. Het zijn dit soort gesprekken die ons op de been houdt. We praten over onze dromen en uitdagingen. We praten over vroeger, over de reizen die we hebben gemaakt, de boeken die we hebben gelezen, de fouten die we maakten en de lessen die we eruit leerden.
“Denk je dat we iets anders hadden moeten doen?” vraagt Tonny plotseling.
Ik denk na. Natuurlijk zijn er dingen die ik anders had willen doen, maar tegelijkertijd weet ik dat we altijd geprobeerd hebben om er het beste van te maken en van wat we hadden. Dat is alles wat iemand kan doen, toch?
“Ik denk dat we het goed gedaan hebben,” zeg ik uiteindelijk. En ik meen het ook nog.
De wereld als toeschouwer, hoewel we proberen de negatieve stroom van de wereld buiten te houden, is het onmogelijk om alles te negeren. We zien hoe klimaatverandering hele gemeenschappen verwoest, hoe mensen op de vlucht slaan voor geweld, hoe de kloof tussen rijk en arm alleen maar groter wordt. Het voelt alsof we toeschouwers zijn geworden van een tragedie die zich voor onze ogen afspeelt, machteloos? Wat zouden we graag ingrijpen.
Toch proberen we hoop te vinden. We doneren aan goede doelen, al is het maar een klein bedrag. We schrijven brieven naar onze regering en ieder ander, waarin we hen aanmoedigen om te luisteren naar mensen die het kunnen weten en om eerlijk te zijn in een wereld die dat vaak niet is.
“Denk je dat de buitenwereld het beter heeft dan wij?” vraagt mijn vrouw op een avond.
Ik weet het niet. Maar ik hoop dat iedereen het goed heeft en mag hebben, en of je nu arm of rijk bent, vluchteling of oorlogsslachtoffer, het geld voor iedereen en dat is alles wat we kunnen doen en Geloven in iets wat je helpt, Hoop geven en Liefde brengen als het donker bij een ander wordt.
De kracht van kleine rituelen in een wereld die chaotisch en onvoorspelbaar is, daar vinden wij troost in de kleine dingen. De dagelijkse rituelen die ons een gevoel van stabiliteit geven. Samen koken, een boek lezen voor het slapengaan, de planten verzorgen en op tijd water geven. Onze kanariepiet verzorgen en zorgen dat hij niet zonder voer en water is. Het zijn misschien geen grootse daden, maar ze geven betekenis aan onze dagen.
Soms maken we samen plannen, kleine dromen voor de toekomst. Vormen maken van klei, een nieuw gerecht uitproberen, misschien een keer naar dat ene museum “W” waarin de kunst ons aanspreekt. Het zijn deze dromen die ons vooruit helpen, hoe klein ze ook lijken.
Hoop in deze donkere duisternis, wat blijft er over als de wereld om je heen zo zwaar en donker voelt? Voor ons is het antwoord eenvoudig, elkaar. We hebben geleerd om steun te vinden in onze relatie, in de gesprekken die we voeren, in de herinneringen die we delen en in de toekomstplannen die we nog durven te maken voor de resterende jaren.
De wereld mag dan soms onherkenbaar zijn, maar binnen onze vier muren creëren we een plek die warm en vertrouwd is. Een plek waar we de chaos buiten kunnen sluiten, al is het maar voor even.
Een blik naar de toekomst dan weten wij dat de tijd niet stil zal staan. We weten dat er nog uitdagingen zullen komen, zowel in ons persoonlijke leven als in de wereld om ons heen. Maar we weten ook dat we niet alles kunnen controleren. Wat we wél kunnen doen, is kiezen hoe we gaan reageren. We kunnen ervoor kiezen om te blijven hopen, om schoonheid te vinden in de kleine dingen, om van elke dag iets moois te maken en dat het de moeite waard is.
En dat is precies wat we doen. Want hoewel de wereld misschien niet perfect is, is het leven dat we samen hebben nog steeds iets om dankbaar voor te zijn. *JGJCVA22-11-2024* Als je nu in 2025 oud bent, wat dan?*
